طرح مردمیسازی اکتشافات معدنی با هدف جذب سرمایه بخش خصوصی و افزایش تولید اطلاعات پایه زمینشناسی در کشور از نیمه اول بهمن آغاز میشود. مدیرکل دفتر برنامهریزی، فناوری و بودجه سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی اعلام کرد که این طرح با طراحی مدل حکمرانی مشارکتی و استفاده از تجربههای پیشین، بستری فراهم میکند تا بخش خصوصی و متخصصان حوزه معدن بتوانند در فرآیند اکتشاف فعال شوند. با واگذاری بلوکهای اکتشافی، سرمایهگذاری حدود ۳۰ همت در کشور انتظار میرود که مسیر تولید اطلاعات پایه و ژئوفیزیک هوایی را سرعت بخشد و ظرفیتهای پنهان معدنی کشور آشکار شود.
رضا جدیدی، مدیرکل دفتر برنامهریزی، فناوری و بودجه سازمان زمینشناسی، تاکید کرد که مدل فعلی برگرفته از تجربه موفق مشارکت سهجانبه سازمان زمینشناسی، ایمیدرو و معاونت معدنی وزارت صمت است. این همکاری سهجانبه از سال ۱۴۰۰ آغاز شد و با تولید اطلاعات پایه زمینشناسی و اجرای پروژههای ژئوفیزیک هوایی، توانست بستر مناسبی برای ورود سرمایهگذاران بخش خصوصی ایجاد کند.
یکی از مهمترین نتایج این همکاری، راهاندازی پایگاه جامع دادههای علوم زمین است که به تجمیع، استانداردسازی و انتشار دادههای زمینشناسی و اکتشافی پرداخته و بهعنوان یک ابزار کلیدی در قانون برنامه هفتم ذکر شده است. این زیرساخت اطلاعاتی، نقش حاکمیتی سازمان زمینشناسی را در تولید دادههای پایه تقویت کرده و امکان استفاده بهینه بخش خصوصی را فراهم میکند.
با توجه به محدودیت منابع مالی دولت، استفاده از سرمایه بخش خصوصی بهعنوان ابزار تامین منابع مالی مولد و همزمان افزایش سرعت تولید اطلاعات، اولویت اصلی این طرح است.
طبق اعلام مدیرکل دفتر برنامهریزی، تاکنون ۲۹ بسته سرمایهگذاری آماده شده است که جذب ۳۰ همت سرمایه بخش خصوصی را در بر دارد. برنامهریزی شده است که تا پایان سال جاری بیش از ۹ بسته و تا خرداد سال آینده، تمامی بلوکهای اکتشافی کشور به بخش خصوصی واگذار شود.
این بستههای سرمایهگذاری شامل فعالیتهای مختلفی نظیر نقشهبرداری خطی به مساحت ۲.۵ میلیون کیلومتر، اکتشافات عمیق به روش ژئوفیزیک هوایی و تولید اطلاعات پایه است. هدف از این اقدامات، شناسایی منابع معدنی پنهان، کاهش زمان تولید اطلاعات و افزایش بهرهوری بخش خصوصی در حوزه معدن است.
رضا جدیدی افزود: «با این مدل مشارکتی، علاوه بر تامین منابع مالی، ظرفیتهای تخصصی بخش خصوصی توسعه پیدا میکند و حضور فعالانه آنان در فرآیند اکتشاف تقویت میشود.» این سیاست باعث میشود تا سرمایهگذاری مولد و پایدار در بخش معدن شکل گیرد و اطلاعات پایه زمینشناسی بهروز و دقیق تولید شود.
مدیرکل دفتر برنامهریزی سازمان زمینشناسی توضیح داد که در این مدل، وظایف هر نهاد مشخص و شفاف است:
معاونت امور معادن و فرآوری مواد وزارت صمت: سیاستگذاری و تنظیمگری مدل مشارکت.
سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی: طراحی مدل و نظارت بر فعالیتهای بخش خصوصی.
اداره کل صمت هر استان: شناسایی مشارکتگران، فراخوانها و عقد قرارداد با سرمایهگذاران.
فرآیند واگذاری به این صورت است که ابتدا فراخوان شناسایی مشارکتگران تا نیمه بهمن منتشر میشود و سرمایهگذاران معرفیشده به استانها جهت عقد قرارداد ارجاع داده میشوند. با این مکانیزم، همه بلوکهای اکتشافی کشور تا خرداد سال آینده در اختیار بخش خصوصی قرار خواهد گرفت.
این رویکرد باعث ایجاد شفافیت، سرعت عمل و مشارکت فعال متخصصان و سرمایهگذاران در حوزه معدن میشود و امکان تولید دادههای زمینشناسی دقیق و بهروز را فراهم میکند.
طرح مردمیسازی اکتشافات معدنی گامی مهم در توسعه بخش خصوصی، جذب سرمایه و تولید اطلاعات پایه زمینشناسی است. واگذاری بلوکهای اکتشافی و سرمایهگذاری ۳۰ همتی، علاوه بر افزایش بهرهوری، میتواند زمینهساز رشد پایدار بخش معدن کشور باشد. استفاده از تجربههای موفق گذشته و حکمرانی مشارکتی نشان میدهد که دولت و بخش خصوصی میتوانند با همکاری موثر، سرعت اکتشافات معدنی و شفافیت اطلاعات را افزایش دهند.
با آغاز فراخوان و واگذاری بلوکها، انتظار میرود که تا پایان سال، بیش از ۹ بسته و تا خرداد سال آینده تمامی بلوکها به بخش خصوصی واگذار شود، اقدامی که میتواند نقطه عطفی در تاریخ اکتشافات معدنی کشور باشد.
